انتقال فن آوری: معنی، انواع و مراحل

نوآوری و رشد همیشه مترادف یکدیگر بوده و در نهایت منجر به توسعه می شود. اکوسیستم های تجاری تا حد زیادی به این نوآوری ها وابسته هستند و انتشار فناوری نقش مهمی در شکل گیری آینده این سازمان ها دارد. اصطلاح "انتقال فناوری" حرکت دانش، مهارت، دانش و سایر دارایی های ارزشمند سازمان را نشان می دهد که ناشی از سود است.

مفهوم انتقال فناوری قدیمی است و به درستی توسط منسفیلد عنوان شده است: "یکی از فرایندهای اساسی که بر عملکرد اقتصادی ملت ها و شرکت ها تأثیر می گذارد  انتقال فناوری است".

مدت هاست که اقتصاددانان تشخیص داده اند که انتقال فناوری در قلب روند رشد اقتصادی است و پیشرفت هر دو کشور پیشرفته و کشورهای در حال توسعه به میزان و کارآیی این انتقالها بستگی دارد. در سالهای اخیر، اقتصاددانان نیز به تأثیرات مهم انتقال فناوری بین المللی بر اندازه و الگوهای تجارت جهانی پی برده اند (یا مجدداً کشف می کنند).

معنی انتقال فناوری

فرآیند انتشار دانش، مهارت ها و سایر دانش فنی که به صورت فناوری از صاحب آن (شخص یا سازمان) به شخص یا سازمان دیگری نمایان می شود به عنوان انتقال فناوری شناخته می شود. در بین مردم به عنوان انتقال فناوری نیز شناخته می شود. ذینفعان مختلفی که انتقال فناوری در میان آنها انجام می شود شامل دانشگاه ها، سازمان های تجاری، جوامع تحقیق و نوآوری و سایر افراد هستند.

این انتقال با انگیزه اشتراک مهارت ها، دانش، فن آوری ها، روش های تولید و سایر انگیزه های مربوط به سود انجام می شود. انتقال بیشتر با هدف فراهم آوردن قابلیت دسترسی بهتر به طیف گسترده ای از کاربران انجام می شود که سپس می توانند فناوری را برای تولید محصولات، فرآیندها، برنامه ها ، مواد یا خدمات جدید بیشتر توسعه دهند و از آن بهره برداری کنند.

انواع انتقال فناوری

انتقال فناوری را می توان به طور گسترده در انتقال فناوری عمودی و افقی طبقه بندی کرد.

1. انتقال عمودی فناوری - این زنجیره انتقال شامل تحقیقات اساسی برای تحقیقات کاربردی، تحقیقات کاربردی تا توسعه و از توسعه به تولید است. همچنین به عنوان انتقال فناوری داخلی شناخته می شود. این نوع انتقال بیشتر بین انجمن های تحقیقاتی، دانشگاه ها و دولت ها و غیره انجام می شود.

2.  انتقال افقی فناوری - وقتی فناوری که قبلاً در یک سازمان مستقر یا استفاده شده است بیشتر منتقل و در مکان دیگری استفاده شود، انتقال به عنوان انتقال فناوری افقی شناخته می شود. همچنین به عنوان انتقال فناوری خارجی شناخته می شود. این نوع انتقال بین شرکت های خصوصی، سازمان های کوچک و بزرگ تجاری و غیره انجام می شود.

روشهای انتقال فناوری

انتقال فناوری می تواند با استفاده از ابزارهای زیر انجام شود.

1. مجوز دادن(Licensing) - توافق نامه ای بین صاحب فناوری (مجوز دهنده) و گیرنده (دارنده پروانه) که حق استفاده از فناوری توسعه یافته یا متعلق به شخص یا شرکت انتقال دهنده را برای مدت زمان مشخصی می دهد به عنوان مجوز شناخته می شود.

دو دسته گسترده مجوزها شامل دسته ای است که حقوق انحصاری استفاده از فناوری را اعطا می کند و دیگری که حقوق غیر انحصاری را اعطا می کند که در آن مالک حق انتقال بیشتر فناوری به غیر از گیرنده را به شرکت دیگر نیز دارد. همچنین ممکن است شامل حق مجوز فرعی باشد و به دارنده مجوز اجازه می دهد به شخص دیگری حق استفاده از این فناوری را بدهد.

2. توافق نامه سرمایه گذاری مشترک(Joint Venture Agreement) - این شرکت توافق نامه سرمایه گذاری مشترکی را در رابطه با انتقال فناوری برای یک تجارت خاص با هدف همکاری طولانی مدت بین طرفین، انگیزه همه شرکت کنندگان در انتقال موفقیت آمیز و ایجاد هزینه های کمتر اجرا می کند.

3. فرانچایزینگ(Franchising)- این یکی از روشهای ترجیح داده شده برای انتقال فناوری است. شرکت ها معمولاً دانش فنی یا مهارتی را در این نوع توافق نامه به کار می گیرند.

4. سازنده تجهیزات اصلی(Original Equipment Manufacturer) - این نوعی توافق نامه فرعی است که در آن یک شرکت خارجی بخشی از فن آوری های خود را منتقل می کند و یک شرکت داخلی مطابق مشخصات توافق نامه تولید می کند. چنین توافقی شرکت ها و شرکت های محلی را قادر می سازد تا فن آوری ها را جذب کرده و سازوکار تولید خود را بازسازی کنند.

5. قراردادهای خرید(Buy-Back Contracts) - این نوعی توافق بین ذینفعان کشورهای در حال توسعه و شرکت های بزرگ خارجی است که در آن یک شرکت خارجی تجهیزات صنعتی را در ازای سود حاصل از فروش مواد اولیه یا کالاهای تولید شده تهیه می کند. این نوع انتقال فناوری اغلب در ساخت کارخانه های جدید و سایر مشاغل مرتبط استفاده می شود.

جالب است بدانید که امروزه مقدار قابل توجهی از دانش و فناوری وجود دارد که امکان توسعه رویکردها را فراهم می کند و می تواند به طور بهینه تری برنامه ریزی کند.